معرفی کتاب «یک عمر کار: درباره مادر بودن»
(A Life's Work: On Becoming a Mother) نوشته راشل کاسک (Rachel Cusk)، این کتاب یکی از صادقانهترین، بیپردهترینو شاید بیرحمانهترین روایتها درباره تجربه مادری است که پس از انتشار در سال ۲۰۰۱، جنجالها و تحسینهای بسیاری رابرانگیخت. عبور از کلیشههای مقدس مادری
جامعه همواره تصویر مادری را با هالهای از تقدس، فداکاری بیمنتها، صلح درونی و عشقی بیدردسر پوشانده است. رسانهها، ادبیاتعامهپسند و تبلیغات تجاری، مادر شدن را غایت خوشبختی و کمال یک زن معرفی میکنند. اما در این میان، چه بلایی سر «منِ» زن،هویت فردی، شغل و آزادی او میآید؟
راشل کاسک، نویسنده برجسته بریتانیایی، در کتاب «یک عمر کار» با شجاعتی بینظیر به سراغ این نیمه تاریک و مسکوتمانده رفتهاست. او نه با نگاهی ضدِ فرزند، بلکه با نگاهی تحلیلگر و فیلسوفانه، فروپاشی و بازسازی هویت یک زن پس از تولد فرزندش را روایتمیکند. خلاصه و درونمایه کتاب
«یک عمر کار» روایتی خطی از بارداری تا اولین سالهای مادری راشل کاسک است. او در این کتاب تجربه شخصی خود را به یکواکاوی عمیق فلسفی و اجتماعی تبدیل میکند.
کتاب به بررسی تضادهای بنیادینی میپردازد که یک
زن پس از مادر شدن با آنها مواجه میشود:
1. مرگ هویت پیشین و تولد هویتی جدید: کاسک توضیح میدهد که چگونه با تولد فرزند، بخش زیادی از استقلال، خلوت و هویت فکریزن به حاشیه رانده میشود. او مادری را به نوعی «اشغال نظامی قلمرو تن و روان زن» تشبیه میکند.
2. انزوای اجتماعی: نویسنده به زیبایی نشان میدهد که چگونه جامعه، مادران جوان را در خانهها قرنطینه میکند و در عین حال،استانداردهای غیرقابلدستیابی و فرسایندهای برای «مادر خوب بودن» به آنها تحمیل میکند.
3. دوگانگی عشق و خشم: کاسک از بیان این حقیقت هراسی ندارد که عشق عمیق به فرزند، با احساس فرسودگی، خشم از دست رفتنآزادی و خستگی مفرط همراه است. او این تضاد عاطفی را بدون سانسور به تصویر میکشد.
4. تغییر رابطه با زمان و کار: برای زنی که پیش از این نویسنده و روشنفکر بوده، زمان اکنون به واحدهایی برای شیر دادن، تعویضپوشک و خواباندن نوزاد تقسیم میشود. کاسک این پرسش را مطرح میکند: «چگونه میتوان در دنیایی که ثانیهای از آن متعلق به خودتنیست، دست به خلق هنری یا کار فکری زد؟»
تیغ جراحی قلم کاسک آنچه «یک عمر کار» را از سایر کتابهای خاطرات مادری متمایز میکند، سبک نگارش فاخر، دقیق و بیرحمانهاو است. کاسک با نثری سرد، تحلیلی و در عین حال به شدت صمیمی، تجربه شخصیاش را کالبدشکافی میکند. او از کلیشههایاحساساتی فاصله میگیرد و مانند یک ناظر بیرونی اما رنجکشیده، به تماشای موقعیت جدید خود مینشیند. ارجاعات ادبی او بهنویسندگانی چون ویرجینیا وولف، کولت و شارلوت برونته، به کتاب بعدی عمیقتر و دانشگاهیتر میبخشد.
چرا این کتاب جنجالبرانگیز شد؟ ماشای موقعیت جدید خود مینشیند. ارجاعات ادبی او به نویسندگانی چون ویرجینیا وولف، کولت وشارلوت برونته، به کتاب بعدی عمیقتر و دانشگاهیتر میبخشد.
چرا این کتاب جنجالبرانگیز شد؟
هنگامی که کتاب در سال ۲۰۰۱ منتشر شد، خشم بسیاری از منتقدان و حتی مخاطبان عام را برانگیخت. کاسک متهم به «بیمهرینسبت به فرزندش»، «خودخواهی» و «ناسپاسی» شد. جامعهای که عادت داشت مادر را موجودی فداکار و بیزبان ببیند، تحملشنیدن صدای زنی را نداشت که از ملال، خستگی و از دست رفتن فردیتش شکایت میکرد.
اما با گذشت زمان، ارزش واقعی کتاب آشکار شد. امروز «یک عمر کار» به عنوان یک «کلاسیک مدرن» در حوزه ادبیات مادری شناختهمیشود، اثری نجاتبخش برای میلیونها مادری که در خلوت خود احساس گناه میکردند و با خواندن این کتاب دریافتند که احساساتمتناقض آنها طبیعی و محصول ساختارهای اجتماعی است، نه ضعف شخصی. به عنوان کسی که سه سال و نیم است که شغل مادریدارم میگویم که چرا باید این کتاب را خواند؟
«برای مادران» این کتاب یک تسلیبخش بزرگ است. به آنها میگوید که تنها نیستند و احساس گناه، خستگی یا دلتنگی برای زندگیگذشته، به معنای بد بودن آنها نیست.
«برای کسانی که قصد بچهدار شدن دارند» تصویری واقعی، بدون روتوش و عاری از پروپاگاندای رسانهای از مادری ارائه میدهد تا باچشمانی باز تصمیم بگیرند.
«برای علاقهمندان به ادبیات فمینیستی و جستارنویسی» نمونهای درخشان از تبدیل تجربه زیسته شخصی به یک تحلیل ساختاری،اجتماعی و فلسفی قدرتمند است.
جملاتی از کتاب
«وقتی بچهدار میشوی، دیگر هرگز در خانه خودت تنها نیستی؛ و در عین حال، در دنیای بیرون نیز هرگز به طور کامل پذیرفتهنمیشوی. تو در مرز میان دو دنیا معلق میمانی.»
«مادری؛ کار سختی که حقوق ندارد، مرخصی ندارد و بازنشستگی هم ندارد. این یک عمر کار است.»
دیدگاه خود را بنویسید